Verdiğiniz fosforlu gübrenin büyük kısmı, aynı yıl bitkiye geçmeden kirece, demire ve alüminyuma bağlanır. Kaybolmaz; toprakta birikir ve bekler. Proverim'deki Bacillus'lar bu kilidin açılmasını destekler.
4 torba fosfor verdiniz. Bu yıl bitkinize geçen kısmı çoğu zaman 1 torbayı geçmez.
Fosfor suda çözünür çözünmez çevresindeki kireçle buluşur. Bu buluşma birkaç gün içinde başlar.
Kalsiyumla birleşen fosfor, zamanla zor çözünen gri kristallere döner. Toprakta duruyor ama bitki onu alamıyor.
İçindeki 5 Bacillus türü kökün dibine yerleşir ve kilitli fosforun tam üstüne tutunur. Kilidin anahtarı artık kilidin başında.
Bacillus'ların salgıladığı doğal asitler, kirece bağlanan fosforun bir kısmını kristalden koparır. Taş gibi duran fosfor yeniden suda çözünür.
Serbest kalan fosfor kök tüylerine ulaşır. Toprakta biriken gübreniz bu kez bitkinin işine yarar.
Kilidi Proverim ile açınKasımda buğday ektiniz, DAP'ınızı verdiniz. Yine de fideler böyleyse fosfor toprakta var ama köke ulaşmıyor olabilir.
Yaşlı yapraklarda morumsu renkÖzellikle yaprak uçlarında ve kenarlarında başlar.
Bodur, cılız gelişmeFide boy atmaz, koyu ve küçük kalır.
Zayıf, kısa kökKök az dallanır; toprağı tutamaz.
Az kardeş, geç olgunlaşmaTahılda kardeşlenme zayıflar, hasat gecikir.
Sık sorulanlar
Ekimle birlikte verdiğiniz fosforlu gübrenin %75 ila %90'ı, birkaç gün ve hafta içinde topraktaki kireçle birleşerek çözünmez kristallere dönüşür. Fosfor tarlada vardır ama kilitlendiği ve kışın soğuk toprakta kök gelişimi yavaşladığı için bitkiye ulaşamaz; bitki de bu açlığı yaşlı yapraklarını morartarak gösterir.
Soğuk zararı genellikle yaprakların rüzgar ve don gören üst kısımlarında ani yanıklık ve sararma yaparken, kilitli fosfor eksikliği bitkinin yaşlı (alt) yapraklarının uç ve kenarlarından başlayan koyu yeşil-morumsu renk değişimi ile kendini belli eder. Fideyi söktüğünüzde saçak köklerin kısa ve cılız kalması fosfor kilidinin en net kanıtıdır.
Fosfor bitkinin enerji (ATP) ve hücre bölünmesi kaynağı olduğu için kilitlendiğinde fide boy atamaz, bodur kalır ve kökler toprağın derinliklerine inemez. Tahıllarda kardeş sayısı düşer ve hasat gecikir; meyve ve sebzelerde ise çiçek tutumu ile tane doldurma zayıflar.
Bir tarla toprağının her kilogramında 400–1.200 mg fosfor bulunur. Ama bunun binde birinden azı, kökün hemen alabileceği serbest hâldedir. Buna fosfor paradoksu denir.
Fosforun yerini hiçbir besin tutamaz.
Sık sorulanlar
Bir kilogram tarla toprağında 400–1.200 mg toplam fosfor bulunsa da bunun binde birinden azı (%0,1'in altı) kökün hemen emebileceği serbest formdadır. Toprakta yıllardır biriken gübre "kilitli rezerv" olarak dururken, bitki kök çevresinde serbest fosfor bulamadığı için noksanlık yaşar.
Fosfor fiksasyonu, suda çözünür halde verilen fosforlu gübrenin topraktaki kalsiyum (kireç), demir veya alüminyum iyonlarıyla reaksiyona girerek suda çözünmeyen katı minerallere dönüşmesidir. Toprak pH'ının 6,5 seviyesinden uzaklaşması ve yüksek kireç oranı bu kilidin ana sebebidir.
Verdiğiniz 4 torba fosforun yaklaşık 3 torbası yıkanıp gitmez; topraktaki kireç, kil ve organik maddeye bağlanarak tarlanızda birikir. Yani gübreniz kaybolmamıştır, ancak bitkinin tek başına açamayacağı kimyasal bir kilit altında beklemektedir.
Kaydırıcıyı oynatın. Asit toprakta fosfor demire ve alüminyuma, kireçli toprakta kalsiyuma yapışır. İkisinde de toprakta fosfor vardır; bitkinin hemen alabildiği kısmı azalır.
Kireçli toprakta fosfor bir kez bağlanmakla kalmaz; zamanla daha sert, daha çözünmez formlara geçer. Son aşamada kaya fosfatına benzer.
Suda çözünür. Bitki alabilir.
Kireçle buluştu. Az çözünür.
Çözünmez ara form.
Kaya gibi. Toprak suyunda neredeyse hiç çözünmez.
Asit toprakta ise fosfor demirle strengit, alüminyumla varisit minerallerine döner; demir ve alüminyum oksitlerinin yüzeyine de sıkıca tutunur.
Tarım topraklarımızın büyük çoğunluğunun pH'ı 7'nin üzerinde ve kireçlidir. Ulusal toprak envanterine göre toprakların yarıdan fazlasında bitkiye yarayışlı fosfor düşük düzeydedir.
Sık sorulanlar
Toprak pH'ı 7'nin üzerinde olan kireçli tarlalarda fosfor kalsiyumla birleşip kireç kabuğuna gömülürken; pH'ı 5,5'in altında olan asidik topraklarda demirle birleşerek strengit, alüminyumla birleşerek varisit minerallerine dönüşür. Her iki uçta da fosfor bitkinin alamayacağı katı bileşiklere hapsolur.
Gübreyle verilen suda çözünür monokalsiyum fosfat, kireçle buluştuğunda önce az çözünen dikalsiyum fosfata, zamanla çözünmez trikalsiyum fosfata, en sonunda ise kaya fosfatı kadar sert olan hidroksiapatite dönüşür. Kilit ne kadar eski ise çözünürlük o kadar sıfıra yaklaşır.
Topraktaki fosforun önemli bir kısmı bitki kalıntıları ve organik madde içinde fitat adı verilen organik halkalara bağlıdır. Bitki kökleri fitat bağını koparacak fitaz enzimini yeterli düzeyde salgılayamadığı için bu organik fosfor rezervini doğrudan kullanamaz.
6 SEBEP
Sık sorulanlar
Toprak sıcaklığı düştüğünde hem fosforun toprak suyundaki difüzyonu (hareketi) yavaşlar hem de bitki köklerinin büyüme hızı durma noktasına gelir. Kök yeni toprak katmanlarına uzanamadığı için hemen dibindeki az miktarda serbest fosforu tüketir ve yeni fosfora ulaşamaz.
Peki verdiğiniz fosfor nereye gitti?
Fosfor toprakta geri dönüşü olmayan biçimde bağlanmaz. Uzun dönemde gübre fosforunun %90'a varan kısmı ürünle geri alınabilir. Mesele kilidi açabilmek.
Bu kilidi açan güç gözle görülmez: Bacillus.
Fosfat çözen bakteriler hem kireçte hem organik maddede kilitli kalan fosforu açar. Proverim'deki 5 Bacillus türü bunu altı yoldan destekler.
Glukonik, sitrik, laktik, süksinik gibi organik asitler kök çevresinin pH'ını yerel olarak düşürür; kalsiyum fosfat kristalleri çözülmeye başlar. Solunumla çıkan CO₂'nin oluşturduğu karbonik asit de kireçli toprakta bu etkiye katkı sağlar.
Organik asitler fosforu tutan kalsiyumu, demiri ve alüminyumu kıskaç gibi kavrar. Bağı çözülen fosfor, bitkinin alabileceği hâlde serbest kalır.
Fitaz ve fosfataz enzimleri bitki artıklarından gelen fitattaki fosforu koparır. Bitki kökü bu organik fosforu enzim olmadan kullanamaz.
Bacillus'un salgıladığı siderofor (bacillibactin) demiri kendine çeker. Demirden ayrılan fosfor toprak suyuna geçer. Bu yol özellikle asit topraklarda önemlidir.
Kök çevresindeki biyofilmin şekerli salgısı (EPS) serbest kalsiyumu ve demiri ağında tutar. Çözülen fosforun köke ulaşmadan yeniden kilitlenmesini azaltmaya yardımcı olur.
Fosfor yürümediği için kökün fosfora gitmesi gerekir. Bazı Bacillus suşlarının ürettiği oksin (IAA) ve giberellin kök gelişimini destekler; kök daha geniş toprağa uzanır.
Literatürde her tür, fosfor kilidinin farklı bir aşamasında öne çıkar. Birlikte hem kireçteki hem demirdeki hem de organik maddedeki fosfora uzanırlar.
Bacillus megateriumTürler birbirini tamamlar: her kilit türünde en az iki Bacillus çalışır.
| Tür | Kireç (kalsiyum fosfat)Kireç | Demir / alüminyum fosfatDemir | Organik (fitat)Organik | Yeniden kilitlenmeye karşıKalkan | Köke ulaşmaKök |
|---|---|---|---|---|---|
| B. megaterium | |||||
| B. subtilis | |||||
| B. amyloliquefaciens | |||||
| B. licheniformis | |||||
| B. pumilus |
B. megaterium ve B. pumilus kireçteki mineral fosforu, B. amyloliquefaciens ve B. subtilis enzimleriyle organik fosforu açar.
B. licheniformis ve B. subtilis'in EPS'i serbest kalsiyumu tutar; fosfor köke ulaşana kadar çözünür kalmasına yardımcı olur.
Oksin (IAA) ve giberellin üreten türler kök gelişimini destekler; kök daha çok toprağa dokunur.
Literatürde çok türlü bakteri karışımlarının, tek türe göre farklı topraklarda daha istikrarlı fosfor çözme sağladığı bildirilmiştir (Khan ve ark. 2009; Alori ve ark. 2017). Sonuçlar suşa özgüdür.
Sık sorulanlar
Her Bacillus türünün uzmanlığı farklıdır; kimi kirece bağlı inorganik fosfatı çözerken, kimi organik fitatı parçalar, kimi de kök yüzeyinde koruyucu biyofilm kurup saçak kökleri uzatır. Proverim'deki 5'li Bacillus konsorsiyumu farklı toprak pH'larında ve sıcaklıklarda birbirini tamamlayarak tek suşlu ürünlere göre daha kararlı çalışmaya yardımcı olur.
Kök çevresine yerleşen Bacillus bakterileri; glukonik, sitrik ve laktik asit gibi doğal organik asitler salgılayarak kireç-fosfor kristalinin çevresindeki pH'ı mikro ölçekte düşürür ve kalsiyumu kıskaç içine (şelat) alır. Aynı zamanda salgıladıkları fosfataz ve fitaz enzimleriyle organik fosforu da serbest bırakırlar.
Kilitli fosforun yeniden suya geçmesi için kristalin bulunduğu mikro bölgede organik asitlerin üretilmesi, kalsiyum/demir bağlarının gevşetilmesi ve organik fitatların enzimlerle parçalanması gerekir. Fosfat çözen Bacillus bakterileri tam olarak kökün dibinde bu biyokimyasal çözünmeyi gerçekleştirir.
Fosfor toprakta yılda yalnızca birkaç milimetre hareket edebildiği için, bitkinin fosfora ulaşmasının tek yolu kökün fosfora gitmesidir. Bacillus bakterileri bir yandan kilitli fosforu çözerken diğer yandan bitkinin doğal kök gelişimini teşvik ederek saçak köklerin toprağı çok daha geniş bir hacimde taramasını sağlar.
Literatürde bu türlerle yapılan çalışmalarda Bacillus, fosforlu gübreyle birlikte kullanıldığında bitkinin fosfor alımı ve verim desteklenmiştir.
B. megaterium tohum uygulaması, tam doz fosforlu gübreyle birlikte (5 sezon, 2 lokasyon)
Oliveira-Paiva ve ark., 2024 · en iyi lokasyon ortalaması; diğer lokasyonda tane P +%15, verim +%6
Bacillus uygulaması, kökten ve yapraktan (3 yıl)
Eşitken ve ark., 2010 · fosfor değeri deneme başındaki toprakla karşılaştırmadır (Bacillus kombinasyonu)
Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, iklim odası, marul, 42. gün
Bacillus fosforlu gübrenin yerini tutmaz, onunla birlikte çalışır. Araştırmalardaki artışlar aynı gübre dozuna bakteri eklenerek elde edilmiştir. Gübrenizi verin; kilidini Bacillus'a bırakın.
Fosforlu gübrenin uygulandığı yıl bitkiye geçen payı çoğu zaman %25'i geçmez. Kalanı toprakta kilitlenip bekler. Sizin tarlanızda bu ne kadar ediyor?
Kilitli fosfor kaybolmaz, toprakta birikir. Bacillus bu birikmiş fosforun bitkiye geçmesini destekler.
Programı görHesap DAP'ın %46 P₂O₅ içeriğine ve FAO (2008) verisine dayanır; tarlaya göre değişir, temsilîdir.
Sık sorulanlar
Mikrobiyal gübre kullanımı, hem o yıl attığınız taban gübresinin kirece bağlanıp boşa gitmesini azaltmaya yardımcı olur hem de önceki yıllardan toprakta birikmiş "kilitli fosfor bankasını" bitkiye kazandırmayı destekler. Böylece aşırı kimyasal gübreleme ihtiyacını azaltır ve gübreye harcadığınız bütçenin karşılığını daha iyi almanıza yardımcı olur.
Bir dekar tarlanın tüm toprak kütlesinin pH'ını düşürmek tonlarca kükürt ve yıllar süren bir süreç gerektirirken, kimyasal düzenleyicilerin etkisi kısa sürer. Bacillus bakterileri ise tüm tarlayı değiştirmeye çalışmak yerine doğrudan kökün dokunduğu milimetrik alanda (rizosferde) yaşayarak sezon boyunca kesintisiz organik asit üretir ve kilidi kökün ağzında açar.
Bitkinizi seçin, dekarınızı yazın. Uygulama zamanları ve ihtiyacınız olan miktar hemen çıksın.
Doz: Topraktan 1 L / 200 L su, 2 dekara kadar · Yapraktan 1 L / 300 L su, 3 dekara kadar. Bakır, mankozeb, kaptan, tiram ve azollü ilaçlarla aynı tankta karıştırmayın.
Sık sorulanlar
Ekim veya dikim döneminde (veya erken gelişim evresinde) topraktan 1 litre Proverim 2 dekar alana gelecek şekilde damlama, yağmurlama veya pülverizatörle uygulanır. Yapraktan uygulamada 1 litre Proverim 3 dekar alana uygulanır.
Canlı Bacillus bakterilerinin zarar görmemesi için ürün; bakırlı bileşikler, fungisitler (mantar ilaçları), yüksek klorlu sular ve ağır kimyasallarla aynı tankta karıştırılmamalıdır. Bakteri uygulamasından 1 hafta önce ve 1 hafta sonra (bakırlı uygulamalarda 10 gün) fungisit veya bakterisit kullanılmaması önerilir.
Bacillus cinsi bakteriler doğadaki en dayanıklı "endospor" (koruyucu zırh) oluşturma yeteneğine sahip mikroorganizmalardır. Zorlu sıcaklık ve kuraklık şartlarında spor formunda kendini korur; kök çevresinde uygun nem ve kök salgılarıyla buluştuğunda hızla aktifleşip çoğalarak sezon boyu kökle birlikte yaşar.
Yapraktan uygulanan Bacillus türleri yaprak yüzeyine (fillosfer) yerleşerek bitkinin fotosentez hızını ve metabolik enerjisini artırmaya yardımcı olur. Üst aksamı güçlenen bitki, köklerinden toprağa daha fazla karbonlu salgı (kök eksüdası) gönderir; bu salgılar da topraktaki fosfor çözücü bakterileri besleyerek kök-toprak hattındaki fosfor akışını hızlandırır.
Aklınıza takılan başka bir şey varsa ziraat mühendisimize WhatsApp'tan yazın.
Mühendise sorEkimle birlikte verdiğiniz fosforlu gübrenin %75 ila %90'ı, birkaç gün ve hafta içinde topraktaki kireçle birleşerek çözünmez kristallere dönüşür. Fosfor tarlada vardır ama kilitlendiği ve kışın soğuk toprakta kök gelişimi yavaşladığı için bitkiye ulaşamaz; bitki de bu açlığı yaşlı yapraklarını morartarak gösterir.
Bir kilogram tarla toprağında 400–1.200 mg toplam fosfor bulunsa da bunun binde birinden azı (%0,1'in altı) kökün hemen emebileceği serbest formdadır. Toprakta yıllardır biriken gübre "kilitli rezerv" olarak dururken, bitki kök çevresinde serbest fosfor bulamadığı için noksanlık yaşar.
Soğuk zararı genellikle yaprakların rüzgar ve don gören üst kısımlarında ani yanıklık ve sararma yaparken, kilitli fosfor eksikliği bitkinin yaşlı (alt) yapraklarının uç ve kenarlarından başlayan koyu yeşil-morumsu renk değişimi ile kendini belli eder. Fideyi söktüğünüzde saçak köklerin kısa ve cılız kalması fosfor kilidinin en net kanıtıdır.
Fosfor bitkinin enerji (ATP) ve hücre bölünmesi kaynağı olduğu için kilitlendiğinde fide boy atamaz, bodur kalır ve kökler toprağın derinliklerine inemez. Tahıllarda kardeş sayısı düşer ve hasat gecikir; meyve ve sebzelerde ise çiçek tutumu ile tane doldurma zayıflar.
Toprak sıcaklığı düştüğünde hem fosforun toprak suyundaki difüzyonu (hareketi) yavaşlar hem de bitki köklerinin büyüme hızı durma noktasına gelir. Kök yeni toprak katmanlarına uzanamadığı için hemen dibindeki az miktarda serbest fosforu tüketir ve yeni fosfora ulaşamaz.
Fosfor fiksasyonu, suda çözünür halde verilen fosforlu gübrenin topraktaki kalsiyum (kireç), demir veya alüminyum iyonlarıyla reaksiyona girerek suda çözünmeyen katı minerallere dönüşmesidir. Toprak pH'ının 6,5 seviyesinden uzaklaşması ve yüksek kireç oranı bu kilidin ana sebebidir.
Verdiğiniz 4 torba fosforun yaklaşık 3 torbası yıkanıp gitmez; topraktaki kireç, kil ve organik maddeye bağlanarak tarlanızda birikir. Yani gübreniz kaybolmamıştır, ancak bitkinin tek başına açamayacağı kimyasal bir kilit altında beklemektedir.
Gübreyle verilen suda çözünür monokalsiyum fosfat, kireçle buluştuğunda önce az çözünen dikalsiyum fosfata, zamanla çözünmez trikalsiyum fosfata, en sonunda ise kaya fosfatı kadar sert olan hidroksiapatite dönüşür. Kilit ne kadar eski ise çözünürlük o kadar sıfıra yaklaşır.
Toprak pH'ı 7'nin üzerinde olan kireçli tarlalarda fosfor kalsiyumla birleşip kireç kabuğuna gömülürken; pH'ı 5,5'in altında olan asidik topraklarda demirle birleşerek strengit, alüminyumla birleşerek varisit minerallerine dönüşür. Her iki uçta da fosfor bitkinin alamayacağı katı bileşiklere hapsolur.
Topraktaki fosforun önemli bir kısmı bitki kalıntıları ve organik madde içinde fitat adı verilen organik halkalara bağlıdır. Bitki kökleri fitat bağını koparacak fitaz enzimini yeterli düzeyde salgılayamadığı için bu organik fosfor rezervini doğrudan kullanamaz.
Kilitli fosforun yeniden suya geçmesi için kristalin bulunduğu mikro bölgede organik asitlerin üretilmesi, kalsiyum/demir bağlarının gevşetilmesi ve organik fitatların enzimlerle parçalanması gerekir. Fosfat çözen Bacillus bakterileri tam olarak kökün dibinde bu biyokimyasal çözünmeyi gerçekleştirir.
Kök çevresine yerleşen Bacillus bakterileri; glukonik, sitrik ve laktik asit gibi doğal organik asitler salgılayarak kireç-fosfor kristalinin çevresindeki pH'ı mikro ölçekte düşürür ve kalsiyumu kıskaç içine (şelat) alır. Aynı zamanda salgıladıkları fosfataz ve fitaz enzimleriyle organik fosforu da serbest bırakırlar.
Bir dekar tarlanın tüm toprak kütlesinin pH'ını düşürmek tonlarca kükürt ve yıllar süren bir süreç gerektirirken, kimyasal düzenleyicilerin etkisi kısa sürer. Bacillus bakterileri ise tüm tarlayı değiştirmeye çalışmak yerine doğrudan kökün dokunduğu milimetrik alanda (rizosferde) yaşayarak sezon boyunca kesintisiz organik asit üretir ve kilidi kökün ağzında açar.
Her Bacillus türünün uzmanlığı farklıdır; kimi kirece bağlı inorganik fosfatı çözerken, kimi organik fitatı parçalar, kimi de kök yüzeyinde koruyucu biyofilm kurup saçak kökleri uzatır. Proverim'deki 5'li Bacillus konsorsiyumu farklı toprak pH'larında ve sıcaklıklarda birbirini tamamlayarak tek suşlu ürünlere göre daha kararlı çalışmaya yardımcı olur.
Fosfor toprakta yılda yalnızca birkaç milimetre hareket edebildiği için, bitkinin fosfora ulaşmasının tek yolu kökün fosfora gitmesidir. Bacillus bakterileri bir yandan kilitli fosforu çözerken diğer yandan bitkinin doğal kök gelişimini teşvik ederek saçak köklerin toprağı çok daha geniş bir hacimde taramasını sağlar.
Mikrobiyal gübre kullanımı, hem o yıl attığınız taban gübresinin kirece bağlanıp boşa gitmesini azaltmaya yardımcı olur hem de önceki yıllardan toprakta birikmiş "kilitli fosfor bankasını" bitkiye kazandırmayı destekler. Böylece aşırı kimyasal gübreleme ihtiyacını azaltır ve gübreye harcadığınız bütçenin karşılığını daha iyi almanıza yardımcı olur.
Ekim veya dikim döneminde (veya erken gelişim evresinde) topraktan 1 litre Proverim 2 dekar alana gelecek şekilde damlama, yağmurlama veya pülverizatörle uygulanır. Yapraktan uygulamada 1 litre Proverim 3 dekar alana uygulanır.
Canlı Bacillus bakterilerinin zarar görmemesi için ürün; bakırlı bileşikler, fungisitler (mantar ilaçları), yüksek klorlu sular ve ağır kimyasallarla aynı tankta karıştırılmamalıdır. Bakteri uygulamasından 1 hafta önce ve 1 hafta sonra (bakırlı uygulamalarda 10 gün) fungisit veya bakterisit kullanılmaması önerilir.
Bacillus cinsi bakteriler doğadaki en dayanıklı "endospor" (koruyucu zırh) oluşturma yeteneğine sahip mikroorganizmalardır. Zorlu sıcaklık ve kuraklık şartlarında spor formunda kendini korur; kök çevresinde uygun nem ve kök salgılarıyla buluştuğunda hızla aktifleşip çoğalarak sezon boyu kökle birlikte yaşar.
Yapraktan uygulanan Bacillus türleri yaprak yüzeyine (fillosfer) yerleşerek bitkinin fotosentez hızını ve metabolik enerjisini artırmaya yardımcı olur. Üst aksamı güçlenen bitki, köklerinden toprağa daha fazla karbonlu salgı (kök eksüdası) gönderir; bu salgılar da topraktaki fosfor çözücü bakterileri besleyerek kök-toprak hattındaki fosfor akışını hızlandırır.
Her tarlanın toprağı farklıdır. Ekeceğiniz ürünü ve dekarınızı söyleyin; ihtiyacınız olan Proverim'i ve sezonluk programınızı birlikte çıkaralım. Aklınızda soru işareti kalmasın; aşağıdan bir karta dokunun, uzmanımıza hemen bağlanın.
Tarlanız için gereken Proverim'i hemen belirleyin ve mağazamızdan kolayca siparişinizi tamamlayın.
“DAP'ımı verdim, Proverim'i ne zaman uygulamalıyım?” diyorsanız, ziraat mühendisimizle hemen planlamaya başlayın.
Toprak analizinize ve ekeceğiniz ürüne en uygun sezonluk besleme programını beraber hazırlayalım. WhatsApp'tan bize yazın.
Kilitli fosforun anahtarı 5 Bacillus türü. Gübrenizle birlikte kullanın, aynı gübreden daha fazlasını alın.
Proverim'i satın al
Kilitli